81-daagse Wereldcruise & Grand Voyages cruise met de Azamara Quest

Stockholm ligt op veertien eilanden tussen het Mälarmeer en de Oostzee, en dat maakt de stad vooral vanaf het water mooi. Vanaf de kades bij het centrum loop je naar Gamla Stan, de oude binnenstad met het Koninklijk Paleis en smalle straatjes. Het Vasamuseum toont een oorlogsschip uit 1628 dat vlak na de tewaterlating zonk en bijna helemaal bewaard is gebleven. Het staat op het eiland Djurgården, dat je met tram of veerboot bereikt. Het paleis Drottningholm bezoek je per boot of metro en bus, en een rondvaart door de archipel laat je de eilanden zien. Sommige schepen leggen verder van het centrum aan, dus check de kade voor je boekt.

• Gamla Stan: oude binnenstad met steegjes en pleinen
• Koninklijk Paleis in Gamla Stan
• Vasamuseum: oorlogsschip uit 1628 op Djurgården
• Paleis Drottningholm en de tuinen, per boot bereikbaar
• Rondvaart door de Stockholmse archipel

Helsinki is een compacte havenstad waar je veel te voet doet. Vanaf de aanlegkade bij het centrum loop je naar de Uspenski-kathedraal op het schiereiland Katajanokka en naar de Domkerk aan het Senaatsplein, een wandeling van ongeveer een kwartier. Vanaf de Marktplaats vaart een veerboot naar Suomenlinna, een zeevesting uit de achttiende eeuw die op de Werelderfgoedlijst staat. Het Designdistrict heeft ateliers, winkels en galeries. Wil je de natuur in, dan ligt Nuuksio Nationaal Park ongeveer een uur rijden van de stad. Tram en metro zijn makkelijk te gebruiken.

• Uspenski-kathedraal: rode baksteenkerk op Katajanokka
• Domkerk en Senaatsplein
• Suomenlinna: zeevesting op Werelderfgoedlijst, per veerboot
• Designdistrict: ateliers, winkels en cafés
• Nuuksio Nationaal Park: bos en meren

Tallinn heeft een van de best bewaarde middeleeuwse binnensteden van Europa, en de cruisekade ligt op loopafstand. Vanaf de kade wandel je in ongeveer tien minuten de Oude Stad in. Boven, op de Domberg Toompea, staan de Alexander Nevski-kathedraal en de Domkerk, en het uitzichtpunt bij Kohtuotsa geeft je een mooi uitzicht over de rode daken. Rond het Raadhuisplein zitten cafés en terrassen. Het KUMU-kunstmuseum ligt in het Kadriorg-park, ongeveer drie kilometer van de kade, dus daarvoor neem je de tram of een taxi.

• Oude Stad van Tallinn: Werelderfgoed
• Alexander Nevski-kathedraal op de Domberg
• Kiek in de Kök: geschutstoren in de oude stadsmuur
• Kadriorg-park en het KUMU-kunstmuseum
• Raadhuisplein: cafés en terrassen

Riga is de grootste stad van de Baltische staten en staat bekend om zijn Jugendstil, de bouwstijl van rond 1900. De Oude Stad ligt op ongeveer een kwartier lopen van de cruiseterminal, met smalle middeleeuwse straten, de Dom van Riga en het Huis van de Zwarte Hoofden, een gildehuis dat in de jaren negentig is herbouwd nadat het in de oorlog verwoest was. De mooiste Jugendstil-gevels vind je in de Albertastraat, ten noorden van de Oude Stad. De Centrale Markt is gevestigd in oude zeppelinhangars en is een goede plek voor Lettische gerechten. Wie meer wil zien, gaat per trein naar Sigulda, met kastelen en het Gauja-dal, een dagexcursie.

• Dom van Riga en de Oude Stad (Unesco)
• Jugendstil in de Albertastraat en omgeving
• Huis van de Zwarte Hoofden, herbouwd gildehuis
• Sigulda, kastelen en Gauja-dal (dagexcursie per trein)
• Lettische keuken en de Centrale Markt

Klaipėda is de enige zeehaven van Litouwen, een havenstad aan de Oostzee. De oude binnenstad ligt op loopafstand, met vakwerkhuizen en het Theaterplein als hart. Wandel langs de rivier de Danė en eet er verse vis. Een veerboot brengt je in enkele minuten naar de Koerse Schoorwal, een smalle zandtong met duinen en vissersdorpjes die op de Unesco-lijst staat. Daar vind je ook het Litouwse Zeemuseum. Het badplaatsje Palanga ligt ongeveer dertig kilometer verderop.

• Oude binnenstad van Klaipėda: vakwerkhuizen en Theaterplein
• Koerse Schoorwal: UNESCO-erfgoed met duinen, korte overtocht met de veerboot
• Verse vis langs de rivier de Danė
• Litouws Zeemuseum met aquarium en dolfijnenshow op de Schoorwal
• Palanga: badplaats met pier en botanische tuin (circa 30 km)

Het schip legt aan in Gdynia, ongeveer twintig kilometer van de oude binnenstad van Gdańsk. Met de stadstrein of een taxi ben je er in zo'n halfuur. Gdańsk is een voormalige Hanzestad met een geschiedenis van handel, architectuur en verzet. Langs de Motława staan gevels in felle kleuren, gotische kerken en de Lange Markt. Het Europees Solidariteitscentrum vertelt het verhaal van de vakbeweging die de val van het communisme inluidde. Het kathedraalpark van Oliwa en de stranden van de baai liggen op korte afstand.

• Hanzestad Gdańsk: historische binnenstad aan de Motława, ongeveer 20 km van de kade in Gdynia
• Mariakerk in Gdańsk: grootste bakstenen kerk ter wereld
• Europees Solidariteitscentrum in Gdańsk: museum over de vakbeweging
• Lange Markt en Gouden Poort in Gdańsk: winkelen en fotograferen
• Kasteel van Malbork: grootste bakstenen burcht van de Duitse Orde (circa 60 km van Gdańsk)

Karlskrona ligt verspreid over eilanden in de Blekinge-archipel en is een van de best bewaarde geplande marinesteden van Europa. Koning Karel XI liet de stad in 1680 bouwen als marinebasis, en sinds 1998 staat ze op de Werelderfgoedlijst van UNESCO. Het centrum ligt op loopafstand van de kade, rond het grote plein Stortorget met de Frederikskerk en de Drievuldigheidskerk. Het Marinemuseum vertelt over de vloot, met een onderzeeër die je kunt bekijken. Een boottocht door de scheren voert langs het fort Kungsholm en het fort Drottningskär. Op het eiland Sturkö en op Aspö kun je wandelen. Glasriket met zijn glasblazerijen ligt ongeveer een uur of langer rijden landinwaarts.

• Marinestad Karlskrona, werelderfgoed van UNESCO
• Marinemuseum met onderzeeër
• Frederikskerk aan het Stortorget
• Forten Kungsholm en Drottningskär vanaf het water
• Wandelen op Sturkö en in de scheren

Rønne is de grootste plaats van het Deense eiland Bornholm, met een haven waar het schip aanmeert en een compact centrum met kleurige huizen en vakwerk. Het Bornholms Museum vertelt de geschiedenis van het eiland, en in het keramiekmuseum Hjorths Fabrik zie je het aardewerk waar Bornholm om bekend is. Buiten de stad ligt Hammershus, de grootste burchtruïne van Noord-Europa, ongeveer twintig kilometer ten noorden van Rønne en bereikbaar per bus, taxi of huurauto. Daar vlakbij ligt de kust met granietrotsen. Wie oostwaarts gaat, vindt Nexø met een vissershaven en rookovens. De vis wordt vers gerookt gegeten, vaak met radijs en een gekookt ei.

• Hammershus, de grootste burchtruïne van Noord-Europa, ongeveer 20 km ten noorden van Rønne
• Keramiekmuseum Hjorths Fabrik
• Bornholms Museum over de geschiedenis van het eiland
• Almindingen, groot bos in het midden van het eiland, ongeveer 15 km
• Gerookte vis in de rookovens bij Nexø, ongeveer 30 km

Szczecin ligt aan de Oder, ruim honderd kilometer van de Oostzee, en is een van de belangrijkste havensteden van Polen. Het Kasteel van de Hertogen van Pommeren, met binnenplaatsen uit de renaissance, domineert de oude stad. Langs het water loopt de promenade Wały Chrobrego met het Nationaal Museum, waar ook de afdeling over de scheepvaart zit. In de binnenstad staan de Sint-Jacobskathedraal en veel terrassen. Berlijn ligt op ongeveer 140 kilometer.

• Sint-Jacobskathedraal, gotische kerk
• Kasteel van de Hertogen van Pommeren
• Nationaal Museum aan de Wały Chrobrego, met scheepvaartafdeling
• Dagexcursie naar Berlijn, ongeveer 140 km
• Oder, wandelen en rondvaarten

Helsingborg ligt aan het smalste stuk van de Øresund, waar je Denemarken aan de overkant ziet liggen. De middeleeuwse toren Kärnan staat boven de stad en je loopt er vanaf de haven in ongeveer tien minuten naartoe; vanaf de top kijk je over de haven en de zeestraat. In het oude centrum liggen straten met cafés. Net buiten de stad liggen Sofiero, een slot met grote tuinen, en het openluchtmuseum Fredriksdal. Neem de korte veerboot naar het Deense Helsingør voor kasteel Kronborg, of loop langs de havenpromenade met restaurants en winkels.

• Kärnan, middeleeuwse toren boven de stad
• Sofiero, slot met tuinen
• Fredriksdal, openluchtmuseum
• Met de veerboot naar Helsingør en kasteel Kronborg
• Havenpromenade met restaurants en winkels

Kopenhagen ligt aan de Sont en is goed te fietsen of te belopen. De cruiseschepen leggen aan bij Oceankaj of Langelinie; bij Langelinie staat De Kleine Zeemeermin op loopafstand. Het centrum bereik je met de bus, de metro of een taxi. Nyhavn heeft de bekende gekleurde huizen langs het water, en paleis Amalienborg is de winterresidentie van de koninklijke familie. Kasteel Rosenborg heeft een park om te wandelen. Tivoli is een pretpark midden in de stad, met tuinen en avondverlichting. Een rondvaart door de kanalen geeft in een uur een goed overzicht.

• Nyhavn, gekleurde huizen langs het water
• Amalienborg, winterresidentie van de koninklijke familie
• Kasteel Rosenborg en de tuinen
• Tivoli, pretpark en tuinen
• De Kleine Zeemeermin bij Langelinie

Leith, de havenwijk van Edinburgh, biedt direct toegang tot een van Schotlands meest karaktervolle steden. Vanaf de aanlegplek loop je naar de Royal Yacht Britannia, het voormalige koninklijke jacht dat nu open is voor bezoekers. Het historische centrum van Edinburgh ligt op ongeveer drie kilometer en is per tram of bus te bereiken, met de Royal Mile en Edinburgh Castle als hoogtepunten. Leith zelf is een havenwijk met moderne restaurants en galerieën. Bezoek eerst het jacht en pak daarna de tram naar de oude binnenstad.

• Royal Yacht Britannia, het voormalige koninklijke jacht
• Royal Mile en Edinburgh Castle
• Palace of Holyroodhouse
• Nationaal Museum van Schotland
• Arthur's Seat en Holyrood Park
• Dagtocht naar de Schotse Hooglanden

Dezelfde haven als dag 14; de beschrijving en de hoogtepunten staan daar.

Aberdeen heet de Zilveren Stad, naar het grijze graniet waarvan de stad is gebouwd. Het centrum met Union Street en Marischal College ligt een paar kilometer van de haven; afhankelijk van de kade kom je er met een shuttle, bus of taxi. Het Aberdeen Maritime Museum vertelt over de visserij, de scheepsbouw en de olie uit de Noordzee. Het vissersbuurtje Footdee ligt aan de haveningang. Buiten de stad liggen Dunnottar Castle bij Stonehaven, ongeveer 25 km ten zuiden, en Balmoral Castle in Royal Deeside, ongeveer 90 km verderop. De whiskydistilleerderijen van Speyside liggen ruim een uur rijden.

• Aberdeen Maritime Museum
• Union Street en Marischal College in graniet
• Dunnottar Castle bij Stonehaven
• Balmoral Castle in Royal Deeside (excursie)
• Whiskyroute door Speyside (excursie)

Ullapool is een vissersdorp aan Loch Broom in het noordwesten van Schotland, met witte huizen langs de haven. Het schip ankert in het meer en je gaat met een tenderboot naar de kade, vlak bij het compacte centrum met restaurants en cafés. Het Ullapool Museum vertelt de geschiedenis van het dorp. Vanuit het dorp zijn de bergen van Assynt (ongeveer 40 km noordelijk) en Corrieshalloch Gorge (ongeveer 20 km zuidelijk) te bereiken met een excursie. Met een boot bezoek je Isle Martin in Loch Broom, waar je zeehonden en zeevogels kunt zien.

• Bergen van Assynt: wandelen, ongeveer 40 km (excursie)
• Isle Martin: boottocht in Loch Broom
• Zeehonden en zeevogels in het meer
• Corrieshalloch Gorge: kloof met hangbrug en waterval, ongeveer 20 km (excursie)
• Ullapool Museum: lokale geschiedenis

Londonderry, door de inwoners Derry genoemd, ligt aan de Foyle in Noord-Ierland. De stadsmuren uit de zeventiende eeuw zijn nog helemaal intact, je kunt er helemaal omheen lopen. Binnen de muren staan de Guildhall uit de negentiende eeuw en St Columb's Cathedral uit 1633. De Peace Bridge over de Foyle is een voetgangersbrug. In de wijk Bogside vertellen grote muurschilderingen over de recente geschiedenis van de stad. De Giant's Causeway ligt op ongeveer 80 kilometer, een excursie van een halve dag. Het Ulster American Folk Park bij Omagh is een stuk verder weg en niet in een uurtje te doen.

• Derry City Walls: stadsmuren uit de 17e eeuw
• Muurschilderingen in de Bogside
• St Columb's Cathedral uit 1633
• Peace Bridge over de Foyle
• Giant's Causeway: excursie op ongeveer 80 km

Greenock is een havenstad aan de Clyde en de plek waar de grote schepen aanleggen voor Glasgow. Het centrum ligt op ongeveer tien tot vijftien minuten lopen van de terminal. Het McLean Museum vertelt over de lokale geschiedenis en de scheepsbouw. Op Lyle Hill staat een groot Lotharings kruis, ter herinnering aan de Franse zeelieden die in de Tweede Wereldoorlog vanuit deze haven vertrokken, met uitzicht over de Clyde. Newark Castle in Port Glasgow, ruim 3 kilometer verderop, is een kasteel uit de vijftiende en zestiende eeuw. Neem de trein of bus naar Glasgow (ongeveer 35 kilometer) of naar Loch Lomond.

• McLean Museum en kunstgalerie
• Lyle Hill met het Lotharings kruis en uitzicht over de Clyde
• Newark Castle in Port Glasgow
• Loch Lomond (excursie)
• Kelvingrove Art Gallery in Glasgow (35 km)
• Glasgow Cathedral en de Necropolis (35 km)

Belfast is de hoofdstad van Noord-Ierland en staat bekend om zijn scheepsbouwverleden. Titanic Belfast, het museum op de plek waar het beroemde schip werd gebouwd, is een van de beste bezienswaardigheden. In het centrum, ongeveer twee kilometer van de kade, vind je het Cathedral Quarter met galerijen en winkels. Het Ulster Museum met kunst en natuurhistorie ligt bij de botanische tuin. Carrickfergus Castle ligt ongeveer vijftien kilometer noordelijk. Giant's Causeway en de whiskystokerij van Bushmills liggen ruim tachtig kilometer verderop en vragen een lange dag.

• Titanic Belfast, museum over het schip
• Carrickfergus Castle, ongeveer 15 km
• Ulster Museum en botanische tuin
• Whiskystokerij van Bushmills (dagexcursie)
• Giant's Causeway, basaltkust (dagexcursie)

Dublin ligt aan de monding van de Liffey, en het centrum ligt ongeveer 3 km van de cruisekade; je gaat met een shuttle, bus of taxi. In de stad loop je langs Georgiaanse pleinen en over Grafton Street. Trinity College bewaart het Book of Kells, en het Guinness Storehouse vertelt hoe het bier wordt gebrouwen. Temple Bar is de uitgaanswijk met pubs en live muziek. Dublin Castle en de St. Patrick's Cathedral liggen dicht bij elkaar in het oude centrum. Glendalough in de Wicklow Mountains, met een middeleeuwse kloosternederzetting, ligt ongeveer 50 km ten zuiden en is een halve dagexcursie.

• Trinity College en het Book of Kells
• Guinness Storehouse
• Dublin Castle
• St. Patrick's Cathedral
• Glendalough in de Wicklow Mountains (excursie)

Cork is de tweede stad van Ierland, aan de rivier de Lee. Grote cruiseschepen leggen niet in de stad zelf aan maar in Cobh, ongeveer vijfentwintig kilometer verderop; vanaf de kade pak je de trein of een taxi naar het centrum. In de stad loop je over de overdekte English Market, langs de Crawford Art Gallery en naar de kerk van Shandon met zijn bekende klokken. Blarney Castle ligt op ongeveer tien kilometer van het centrum, en het wildpark op Fota Island ligt vlak bij Cobh. Velen plannen een dagtocht naar het havenstadje Kinsale aan de zuidkust.

• Blarney Castle en de Blarney Stone
• English Market, overdekte markthal
• Wildpark op Fota Island
• Sint-Finbarrekathedraal
• Ierse whiskey en lokale brouwerijen proeven

Fowey is een havenstadje in Cornwall, aan de monding van de rivier Fowey. De schrijfster Daphne du Maurier woonde en werkte hier, en ze liet zich door de streek inspireren voor haar romans. De smalle straatjes met oude huizen liggen direct aan het water. Bezoek de kerk van St. Fimbarrus of wandel naar het strand van Readymoney Cove. Grote schepen ankeren in de baai, dus je gaat met de tender aan land. Veel bezoekers wandelen door het centrum, bezoeken de winkeltjes en nemen een kopje thee of een pasty in een café.

• Eden Project: grote kassen met planten uit de hele wereld
• Readymoney Cove: klein strand vlak bij Fowey
• Polperro: vissersdorp met smalle straatjes
• Lanhydrock House: landhuis met grote tuinen
• Kerk van St. Fimbarrus in Fowey

Portsmouth is al eeuwen de thuishaven van de Royal Navy. In het Historic Dockyard liggen HMS Victory, het vlaggenschip van Nelson in de slag bij Trafalgar, en de Mary Rose, het schip van Hendrik VIII dat in 1545 zonk en in 1982 werd gelicht. Het Dockyard ligt een paar kilometer van de cruiseterminal, dus reken op een shuttle of taxi. In Old Portsmouth loop je langs de Camber naar Southsea Castle en de promenade met uitzicht op het Solent. Bij Gunwharf Quays, naast de Spinnaker Tower, zitten winkels en restaurants. Wie liever het binnenland in gaat, kan een dagtocht naar Stonehenge boeken.

• Historic Dockyard met HMS Victory en de Mary Rose
• Spinnaker Tower
• Winkelen bij Gunwharf Quays
• Dagtocht naar Stonehenge en Salisbury
• Veerboot naar het Isle of Wight

Cherbourg ligt aan de punt van het Cotentin in Normandië en heeft een lange maritieme geschiedenis. Het centrum ligt dicht bij de kade. In de Cité de la Mer, een oud passagiersstation, kun je de onderzeeër Le Redoutable bekijken. Het Musée Thomas Henry toont schilderijen en de Basilique Sainte-Trinité is gotisch. Op ongeveer een uur rijden liggen de D-Day-stranden, waaronder Utah Beach. Het dorpje Barfleur heeft een haventje en een vuurtoren in de buurt. Een stadswandeling past goed bij een excursie naar de landingsstranden.

• Cité de la Mer en onderzeeër Le Redoutable
• Musée Thomas Henry
• Basilique Sainte-Trinité
• Utah Beach en D-Day-musea (excursie, ongeveer een uur rijden)
• Barfleur, haventje met vuurtoren

Saint-Malo ligt aan de noordkust van Bretagne, waar het getij sterk verschilt tussen eb en vloed. Vanaf de haven loop je naar de ommuurde oude stad, die na de Tweede Wereldoorlog is herbouwd. Je kunt over de stadsmuren lopen met uitzicht op zee. Mont-Saint-Michel, UNESCO-werelderfgoed, ligt op ongeveer vijftig kilometer en is een bekende dagtocht. Rond Saint-Malo liggen stranden en de Smaragdkust. Combineer een stadswandeling met Mont-Saint-Michel, of eet in een van de restaurants bij de haven.

• Ommuurde binnenstad, rondje over de stadsmuren
• Mont-Saint-Michel, ongeveer 50 km verderop
• Smaragdkust van Bretagne
• Middeleeuws kasteel van Dinan, excursie
• Stranden van Dinard en Rotheneuf

Bordeaux is een van de weinige grote havens waar het schip midden in de stad ligt. Je vaart de Garonne op en meert af aan de kade, op tien minuten lopen van het centrum. Dat scheelt een transfer en een halve dag. Het achttiende-eeuwse centrum staat als geheel op de Werelderfgoedlijst: straat na straat dezelfde lichte kalksteen, gebouwd in de tijd dat de wijnhandel de stad rijk maakte. Op de Place de la Bourse ligt de Miroir d'Eau, een vlak van water van twee centimeter diep dat het plein spiegelt en om de zoveel tijd in nevel verdwijnt. Dat is het meest gefotografeerde beeld van de stad, en het is gratis. De Cité du Vin aan de rivier gaat over wijn uit de hele wereld, niet alleen die van hier, en eindigt met een glas op de achtste verdieping met uitzicht. Voor de wijngaarden zelf moet je de stad uit. Saint-Émilion ligt op drie kwartier rijden: een middeleeuws stadje op een heuvel, met een kerk die uit de rots is gehakt. Médoc is een uur. Arcachon, op een uur, heeft oesters en de Dune du Pilat, de hoogste zandduin van Europa met honderd meter.

• Schip ligt in de stad, tien minuten lopen
• Miroir d'Eau bij de Place de la Bourse
• Saint-Émilion op drie kwartier rijden
• Achttiende-eeuws centrum, werelderfgoed
• Arcachon en de Dune du Pilat, een uur rijden

Dezelfde haven als dag 28; de beschrijving en de hoogtepunten staan daar.

Dezelfde haven als dag 28; de beschrijving en de hoogtepunten staan daar.

Bilbao ligt niet aan zee maar aan de rivier de Nervión. Cruiseschepen leggen aan in de buitenhaven bij Getxo of Santurtzi, ongeveer vijftien kilometer van het centrum. Met een shuttle, de trein of een taxi ben je in een halfuur in de stad. Het Guggenheim Museum met zijn titaniumgevels staat aan de rivier en is het beginpunt van de meeste dagen. Daarna loop je naar Casco Viejo, de oude binnenstad met smalle straten en pintxo-bars. Het Museo de Bellas Artes ligt in het centrum, en de wandeling langs de rivier is vlak en goed te doen. De Rioja-wijnstreek past alleen in een lange excursie.

• Guggenheim Museum Bilbao
• Casco Viejo, de oude binnenstad
• Museo de Bellas Artes
• Pintxo-bars in Casco Viejo
• Hangbrug van Vizcaya bij Getxo
• Rioja-wijnstreek (lange excursie)

Gijón is een havenstad in Asturië met een schiereiland als oude kern. Het schip legt aan in de haven El Musel, een paar kilometer van het centrum; met bus of taxi ben je er snel. In Cimadevilla, de oude wijk op het schiereiland, staan lage huizen aan smalle straten, en op de heuvel Santa Catalina staat het betonnen beeld Elogio del Horizonte van Chillida. Het stadsstrand Playa de San Lorenzo is ruim een kilometer lang en loopt langs de boulevard. Asturië is het land van de cider: in een sidrería schenkt de ober de cider van grote hoogte in het glas. Combineer een wandeling door Cimadevilla met het strand en een bezoek aan een cidercafé.

• Cimadevilla, oude wijk op het schiereiland
• Elogio del Horizonte, betonnen beeld van Chillida
• Playa de San Lorenzo, stadsstrand langs de boulevard
• Sidrería, Asturische cider van grote hoogte ingeschonken
• Picos de Europa, dagexcursie

Vigo is een havenstad aan de Ría de Vigo, een diepe baai aan de Atlantische kust van Galicië. De stad leeft van de visserij en heeft een grote visafslag, waar je vroeg in de ochtend kunt zien hoe het werkt. De terminal ligt vlak bij het centrum. Vanaf de kade loop je naar de oude wijk O Berbés, waar de oesterverkopers zitten, en verder naar de Colegiata Santa María. Het kasteel Castelo do Castro boven de stad geeft uitzicht over de baai en de haven. Met de veerboot vaar je in ongeveer drie kwartier naar de Cíes-eilanden, een natuurpark met witte stranden. Voor een bezoek moet je vooraf een vergunning hebben, want het aantal bezoekers per dag is beperkt. Ga je liever de stad in, dan zijn de tapasbars en de markt het leukst.

• O Berbés, oesterverkopers bij de haven
• Colegiata Santa María in de oude stad
• Praia de Samil, stadsstrand
• Cíes-eilanden, natuurpark met witte stranden, drie kwartier met de veerboot
• Castelo do Castro met uitzicht op de baai

Matosinhos ligt aan de monding van de Leça, vlak bij Porto, en de aanlegkade in de haven van Leixões is het startpunt voor een dagbezoek aan Porto. Het stadje zelf staat bekend om zijn viskraampjes en verse gegrilde sardines langs de boulevard, en om het strand Praia de Matosinhos met surfers. Met de metro ben je in twintig minuten in het centrum van Porto, waar de Ribeira-wijk, de Dom Luís I-brug en de wijnkelders van Vila Nova de Gaia liggen.

• Portwijnkelders in Vila Nova de Gaia
• Dom Luís I-brug en de Ribeira-wijk in Porto
• Verse sardines op de boulevard van Matosinhos
• Praia de Matosinhos, favoriet bij surfers

Lissabon ligt op heuvels langs de brede monding van de Taag. Vanaf de cruiseterminal loop je of neem je een taxi naar Alfama, de oudste wijk, met smalle straatjes en uitkijkpunten. Tram 28 rijdt langs de bekendste stukken van de stad, maar de wachtrij is vaak lang. In Belém, ongeveer zes kilometer westelijk, staan het Jerónimosklooster en de Belémtoren; het Castelo de São Jorge kijkt uit over de oude stad. Het Christusbeeld Cristo Rei staat aan de overkant van de Taag. Wie de stad wil combineren met een strand, gaat per trein naar Cascais.

• Jerónimosklooster in Belém (Unesco)
• Cristo Rei, Christusbeeld aan de overkant van de Taag
• Castelo de São Jorge, burcht boven de stad
• Azulejo's en fado in Alfama
• Cascais en Estoril aan de kust

Portimão ligt aan de Algarve, aan de monding van de Arade. Het centrum met zijn verkeersvrije straten ligt dicht bij de kade, en bij de oude vissershaven grillen restaurants verse sardines. Praia da Rocha, een breed zandstrand tussen rode rotsen, ligt ongeveer drie kilometer verderop. Vanaf de rivier en het strand varen bootjes langs de kliffen en door de grotten, waaronder de Benagil-grot bij Lagoa. Ponta da Piedade ligt bij Lagos, Silves met zijn rode Moorse kasteel en de bergen van Monchique liggen een stuk landinwaarts.

• Praia da Rocha
• Benagil-grot en andere kustgrotten per boot
• Ponta da Piedade bij Lagos
• Kasteel en archeologisch museum van Silves
• Oude vissershaven met sardinerestaurants

Sevilla ligt ruim 80 kilometer landinwaarts aan de Guadalquivir, waar schepen aan de kade in de rivierhaven aanleggen. Vanaf de kade loop of taxi je in korte tijd naar het centrum. Je bezoekt de kathedraal met de Giralda, het paleis Real Alcázar en de wijk Santa Cruz met smalle straatjes. Het Plaza de España in het Parque de María Luisa is gebouwd voor de wereldtentoonstelling van 1929. Wil je iets anders, dan klim je op de Metropol Parasol of loop je langs de Torre del Oro aan de rivier.

• Real Alcázar: koninklijk paleis
• Kathedraal van Sevilla en de Giralda
• Museo de Bellas Artes: Spaanse kunst
• Plaza de España: pleinbouw uit 1929
• Torre del Oro aan de rivier

Dezelfde haven als dag 37; de beschrijving en de hoogtepunten staan daar.

Dezelfde haven als dag 37; de beschrijving en de hoogtepunten staan daar.

Gibraltar is een Brits overzees gebied waar Europa en Afrika bijna raken. De Rots van Gibraltar domineert het landschap en via een kabelbaan kijk je uit over de Straat van Gibraltar. In het centrum staan Britse en Spaanse invloeden naast elkaar, en het Gibraltar Museum vertelt de geschiedenis van dit strategische punt. Het centrum ligt op loopafstand van de haven. Ga naar de Rots, waar de berberapen leven.

• Rots van Gibraltar, kalkstenen rots boven de stad
• Berberapen in het natuurreservaat
• Main Street, winkelen
• Moorse burcht, middeleeuwse vesting
• Punta Europa, uitzicht over de Straat van Gibraltar

Málaga is een van de makkelijkste aanloophavens van de Middellandse Zee. Het schip ligt aan de Muelle de Levante of bij het Palmeral, en vanaf daar loop je in een kwartier langs de jachthaven het centrum in. Je hebt hier dus geen excursie nodig om de stad te zien. In de oude stad staat de Alcazaba, het Moorse vestingpaleis, met daarboven kasteel Gibralfaro en het beste uitzicht over de baai. Het Museo Picasso zit in een paleis uit de zestiende eeuw, een paar straten van de kathedraal die vanwege haar nooit afgebouwde tweede toren La Manquita heet, de eenarmige. Het stadsstrand La Malagueta begint vlak naast de haven. Wil je verder weg, dan ligt Ronda op ongeveer honderd kilometer door de bergen en Granada met het Alhambra op zo'n honderdtwintig. Dat zijn allebei lange dagen, dus kijk goed naar de vertrektijd van je schip.

• Alcazaba en kasteel Gibralfaro boven de stad
• Museo Picasso in Palacio de Buenavista
• Kathedraal La Manquita, de eenarmige
• Stadsstrand La Malagueta naast de haven
• Ronda op ongeveer honderd kilometer

Motril is een havenstad aan de Costa Tropical, waar de industriehaven naast een klein stadscentrum ligt. Het centrum met smalle straten en bars ligt op loopafstand van de kade, en in de visserswijk Varadero eet je verse vis. Het strand Playa Granada ligt vlakbij. Een excursie naar Granada en het Alhambra duurt ongeveer een uur rijden. Wie de bergen wil zien, rijdt naar de Alpujarra, een streek met witte bergdorpen aan de voet van de Sierra Nevada.

• Playa Granada en de stranden van de Costa Tropical
• Alhambra in Granada, ongeveer een uur rijden
• Sierra Nevada, wandelen in de bergen, ongeveer 80 km
• Witte bergdorpen in de Alpujarra (dagexcursie)
• Verse vis in de visserswijk Varadero

Cartagena ligt aan de zuidoostkust van Spanje, in de regio Murcia, en is een van de oudste havensteden van het land. De cruisekade ligt vlak bij het centrum. Het Romeinse theater uit de eerste eeuw voor Christus werd pas in 1988 herontdekt en ligt midden in de oude stad. Het Arqua-museum laat vondsten uit de scheepvaart zien, en bij de haven ligt de onderzeeër van Isaac Peral uit 1888. Boven de stad staat het Castillo de la Concepción met uitzicht over de baai. De Calle Mayor is de winkelstraat met gevels in modernistische stijl.

• Romeins theater uit de eerste eeuw voor Christus
• Castillo de la Concepción met uitzicht over de baai
• Arqua, nationaal museum voor onderwaterarcheologie
• Onderzeeër van Isaac Peral bij de haven
• Calle Mayor met modernistische gevels

Valencia combineert futuristische architectuur met een oude binnenstad. De cruiseterminal ligt ongeveer drie kilometer van het centrum, dus je neemt een taxi, de bus of de metro. De Stad van de Kunsten en Wetenschappen is een complex van witte, moderne gebouwen. Het Turiapark is een groen lint door de stad, waar je kunt wandelen en fietsen. In de oude binnenstad staat de Mercado Central, een overdekte markthal in een modernistisch gebouw. Paella komt oorspronkelijk uit de streek rond het meer van de Albufera, ten zuiden van de stad. Combineer het centrum met een uur op het stadsstrand Malvarrosa.

• Stad van de Kunsten en Wetenschappen
• Turiapark: wandelen en fietsen door de stad
• Mercado Central: overdekte markthal
• Stadsstrand Malvarrosa
• Albufera: meer in de streek van de paella (ongeveer 10 km)

Tarragona is een compacte stad aan de Middellandse Zee met veel Romeins erfgoed dat zich door de straten verspreidt. Het amfitheater ligt tegen de zeekust, terwijl de kathedraal en de oude stadsmuren je door middeleeuwse straatjes voeren. Vanaf de haven bereik je het centrum in ongeveer tien minuten lopen. Het strand ligt direct naast de historische binnenstad, handig voor wie tussen de ruïnes door even wil zwemmen. Bekijk de Romeinse monumenten en eet tapas langs de Rambla.

• Romeins amfitheater van Tarragona
• Kathedraal van Tarragona
• Nationaal Archeologisch Museum van Tarragona
• Playa Larga, stadsstrand
• Excursie naar het middeleeuwse Montblanc

Palamós is een havenstad aan de Costa Brava met een lange visserstraditie en een oude binnenstad vol terrasjes. Het centrum ligt op loopafstand van de cruisekade. Het Museu de la Pesca vertelt over de visserij en de garnalen waar Palamós om bekend is, en Platja Gran ligt vlak bij de haven. Voor verder weg ga je met een bus of excursie naar Begur (ongeveer 12 km), Girona (ongeveer 40 km) of het Dalí-museum in Figueres (ongeveer 50 km).

• Calas bij Palafrugell: kleine baaien, ongeveer 10 km
• Dalí-museum in Figueres, ongeveer 50 km
• Torroella de Montgrí: kasteel op de berg, ongeveer 20 km
• Girona: middeleeuwse stad, ongeveer 40 km
• Begur: kasteelruïne en kustdorp

Sète is een havenstad aan de Middellandse Zee en de Étang de Thau, vol kanalen en vissershuizen. Het centrum ligt op loopafstand van de aanlegplaats. Het Musée Paul Valéry gaat over de dichter die hier is geboren, en het strand van Lido is ruim tien kilometer lang. Bij de Étang de Thau komt het Canal du Midi uit, met oesterkwekers in Bouzigues. Montpellier ligt ongeveer dertig kilometer verderop. Langs de kanalen wandel je en in een bistro eet je verse vis.

• Canal du Midi: UNESCO-werelderfgoed bij de Étang de Thau
• Oesters uit Bouzigues
• Wijnstreek Languedoc: wijnproeverij
• Strand van Lido
• Montpellier: oude stad en musea (circa 30 km)

Marseille is de tweede stad van Frankrijk en al ruim zesentwintig eeuwen een havenstad. Vanaf de cruisekade ga je met de shuttle of per taxi naar de Vieux Port, waar de vissersboten aanleggen en de terrassen vol staan. Fort Saint-Jean en het Mucem, het museum voor de Middellandse Zee, liggen aan de ingang van de haven. Boven de stad staat de basiliek Notre-Dame de la Garde, met uitzicht over zee en stad. De wijk Le Panier is de oudste buurt, met smalle straatjes en kleine winkels. Eet bouillabaisse of neem de boot naar het eiland met Château d'If.

• Basiliek Notre-Dame de la Garde, uitzicht over de stad
• Calanques, kliffen en baaien ten zuiden van de stad
• Vieux Port en de wijk Le Panier
• Château d'If, vesting op een eiland
• Markten en bouillabaisse

Nice is een elegante havenstad aan de Côte d'Azur waar Italiaanse en Franse invloeden samenkomen. Het centrum ligt dicht bij de haven en je loopt zo de Vieille Ville in, met kleurige straatjes, markten en terrassen. Het Musée Matisse staat in een zeventiende-eeuwse villa op de heuvel van Cimiez, een stuk buiten het centrum, dus daarvoor neem je de bus of een taxi. Langs de zee loopt de Promenade des Anglais, met kiezelstrand. Vanaf de Kasteelheuvel heb je uitzicht over de baai; van het kasteel zelf is niets meer over. Je wandelt langs de boulevard of gaat op excursie naar Èze, Saint-Paul-de-Vence of Monaco.

• Promenade des Anglais, kiezelstrand en boulevard
• Musée Matisse op de heuvel van Cimiez
• Kasteelheuvel, uitzicht over de baai
• Vieille Ville en de bloemenmarkt aan Cours Saleya
• Dagtocht naar Monaco en Èze

Saint-Tropez ligt aan de Franse Rivièra en heeft geen kade voor grote schepen: het schip ligt voor anker en je gaat met de tender naar de oude haven. Daar liggen jachten voor de gekleurde huizen. Achter de haven loop je door de oude binnenstad naar de Citadelle uit de zeventiende eeuw, die boven het stadje uitkijkt. Het Musée de l'Annonciade heeft schilderijen uit de vroege twintigste eeuw. Op de Place des Lices is op dinsdag en zaterdag markt. Pampelonne en Plage de Tahiti liggen ongeveer vijf kilometer buiten het stadje, daar ga je met bus of taxi heen.

• Citadelle uit de 17e eeuw boven de haven
• Musée de l'Annonciade: schilderijen uit de vroege 20e eeuw
• Markt op de Place des Lices, dinsdag en zaterdag
• Pampelonne en Plage de Tahiti, ongeveer 5 km buiten het stadje
• De oude haven met jachten

Ajaccio, de geboortestad van Napoleon, ligt aan een baai aan de westkant van Corsica. Het centrum ligt op loopafstand van de haven. Je bezoekt de Maison Bonaparte, het geboortehuis, en het Palais Fesch met een grote collectie Italiaanse schilderkunst. Langs de baai liggen terrassen, en in de oude stad lopen smalle steegjes naar de markt. Aan de Route des Sanguinaires, ongeveer twaalf kilometer buiten de stad, kijk je uit op de Îles Sanguinaires. Excursies gaan naar de rode rotsen van de Calanques de Piana, op ongeveer zeventig kilometer.

• Maison Bonaparte, het geboortehuis van Napoleon
• Palais Fesch met Italiaanse schilderkunst
• Route des Sanguinaires en de Îles Sanguinaires
• Calanques de Piana, werelderfgoed van UNESCO
• Place Foch en de oude binnenstad

Nice is een elegante havenstad aan de Côte d'Azur waar Italiaanse en Franse invloeden samenkomen. Het centrum ligt dicht bij de haven en je loopt zo de Vieille Ville in, met kleurige straatjes, markten en terrassen. Het Musée Matisse staat in een zeventiende-eeuwse villa op de heuvel van Cimiez, een stuk buiten het centrum, dus daarvoor neem je de bus of een taxi. Langs de zee loopt de Promenade des Anglais, met kiezelstrand. Vanaf de Kasteelheuvel heb je uitzicht over de baai; van het kasteel zelf is niets meer over. Je wandelt langs de boulevard of gaat op excursie naar Èze, Saint-Paul-de-Vence of Monaco.

• Promenade des Anglais, kiezelstrand en boulevard
• Musée Matisse op de heuvel van Cimiez
• Kasteelheuvel, uitzicht over de baai
• Vieille Ville en de bloemenmarkt aan Cours Saleya
• Dagtocht naar Monaco en Èze

Genua is een havenstad met een lange scheepvaartgeschiedenis en een drukke oude binnenstad vol smalle steegjes. Het Aquarium van Genua, een van de grootste van Europa, ligt in het Porto Antico, ongeveer anderhalve kilometer lopen van de cruiseterminal. In de middeleeuwse binnenstad liggen de caruggi, die je het best te voet verkent, en de Kathedraal van San Lorenzo met zijn zwart-witte marmeren gevel. De Cinque Terre en Portovenere zijn een dagexcursie: reken op een flinke reistijd met trein of boot.

• Porto Antico en Aquarium van Genua
• Kathedraal van San Lorenzo met zwart-wit marmer
• Palazzo Ducale en kunstmusea
• Excursie naar de Cinque Terre: dorpjes en wandelpaden
• Dagtocht naar Camogli of Portofino aan de Ligurische kust

Santa Margherita Ligure is een kustplaats aan de Ligurische Rivièra, met kleurige huizen tegen de groene heuvels. Grote schepen liggen voor anker en je gaat met een tender aan land. Het haventje ligt op tien minuten lopen van het centrum, met een kade waar restaurants verse vis serveren. Portofino ligt op ongeveer vijf kilometer en bereik je per boot of te voet langs de kust. De abdij van San Fruttuoso is per boot te bereiken. Genua ligt ongeveer 40 kilometer verderop en Cinque Terre vraagt een lange dag.

• Portofino, dorp en haven, ongeveer vijf kilometer
• Abdij van San Fruttuoso, per boot
• Cinque Terre, Unesco-werelderfgoed (dagexcursie)
• Genua, oude stad en aquarium (ongeveer 40 kilometer)
• Promenade met strand en winkeltjes

Portovenere is een klein dorp aan de Ligurische kust, op het uiteinde van het schiereiland bij La Spezia. Rijen gekleurde huizen staan langs de haven, en op de rotspunt aan het einde staat de Chiesa di San Pietro, met zwart-wit gestreepte muren. Boven het dorp ligt het Castello Doria. Even buiten het dorp ligt de Grotta di Byron, een zeegrot waar de dichter Byron volgens het verhaal begon aan zijn zwemtocht over de baai. Het dorp hoort samen met de Cinque Terre en de eilanden Palmaria, Tino en Tinetto bij het Werelderfgoed van UNESCO. Grote schepen ankeren voor de kust en brengen de passagiers met tenderboten aan wal. Per boot ben je zo in de Cinque Terre.

• Castello Doria, middeleeuwse burcht boven het dorp
• Chiesa di San Pietro op de rotspunt
• Grotta di Byron en de klifkust
• Cinque Terre per boot, UNESCO-werelderfgoed
• Ligurische keuken: pesto en verse vis

Livorno is een havenstad met een eigen Toscaanse sfeer en een goed vertrekpunt naar Pisa en Florence. Pisa met de Scheve Toren bereik je met de trein in ongeveer een kwartier tot half uur, Florence in ongeveer anderhalf uur. Wie blijft, wandelt door de wijk Nuova Venezia met zijn grachtjes, naar de Fortezza Vecchia bij de haven en naar de vishal en markt. Het Museo Civico Giovanni Fattori laat schilderijen zien van de Macchiaioli. Lucca met zijn stadsmuren is ook een goede halve dag.

• Pisa: Scheve Toren en Piazza dei Miracoli
• Florence: Uffizi en Duomo, met de trein
• Lucca: wandelen op de stadsmuren
• Fortezza Vecchia en de haven
• Nuova Venezia en de markthal

Dezelfde haven als dag 56; de beschrijving en de hoogtepunten staan daar.

Portoferraio is de hoofdplaats van het eiland Elba. Het historische centrum ligt aan de kade, met smalle straatjes, restaurants en een promenade. Het Forte della Stella geeft uitzicht over de baai. In Villa dei Mulini woonde Napoleon in 1814 en 1815 tijdens zijn verbanning naar het eiland. Voor strandliefhebbers liggen er stranden op loopafstand, zoals de Spiaggia delle Ghiaie. Wandel door de oude binnenstad en eet verse vis.

• Forte della Linguella: fort bij de haven
• Spiaggia delle Ghiaie: strand met witte kiezels
• Monte Capanne: met de kabelbaan naar de top
• Elba-wijnen proeven
• Archeologisch museum met vondsten uit de Etruskische tijd

Olbia ligt aan de noordoostkust van Sardinië en is de poort naar de Costa Smeralda. Het centrum ligt op enkele minuten lopen van de kade, met winkels en restaurants. Van het oude Olbia zijn Romeinse resten bewaard gebleven. Naar de stranden en kleine baaien van de Costa Smeralda neem je een taxi of een excursie. Wandel door het centrum of rijd naar de kust.

• Stranden van de Costa Smeralda
• Nuraghe La Prisgiona, archeologische site bij Arzachena
• Archipel van La Maddalena
• Vermentino-wijnen van Noord-Sardinië
• Porto Cervo, jachthaven van de Costa Smeralda

Porto Santo Stefano is een vissersplaats op het schiereiland Monte Argentario in Toscane. Het schip ligt voor anker en je gaat per tender naar de kade. Vanaf de kade loop je de steegjes van het dorp in, met visrestaurants langs het water en het Spaanse fort bovenop de heuvel. De zandbanken van Feniglia en de lagune van Orbetello zijn een korte rit verderop. Per veerboot bereik je het eiland Giglio, en bij Ansedonia liggen de Romeinse ruïnes van Cosa. Rome Fiumicino ligt ongeveer 115 kilometer verderop, dus een vlucht is hier een flinke reis.

• Spaanse fort bij Porto Santo Stefano
• Strand van Feniglia
• Lagune van Orbetello
• Romeinse ruïnes van Cosa bij Ansedonia (excursie)
• Veerboot naar het eiland Giglio

Civitavecchia is de haven van Rome, ongeveer 80 kilometer ten noordwesten van de stad. In de haven staat Fort Michelangelo uit de zestiende eeuw. Neem de trein of een bus naar Rome voor het Colosseum, het Vaticaan en het Forum. Wie in Civitavecchia blijft, loopt door de oude binnenstad en langs de boulevard aan de Middellandse Zee, met restaurants en cafés. Een dag Rome is krap: reken op de reistijd heen en terug en plan niet te veel.

• Colosseum en Forum Romanum in Rome
• Vaticaanstad en Sint-Pietersbasiliek
• Sixtijnse Kapel en Vaticaanse Musea
• Trevifontein en Pantheon Rome
• Fort Michelangelo in de haven van Civitavecchia

Sorrento ligt op een klif boven de Golf van Napels, met de Vesuvius aan de overkant van de baai. Schepen liggen voor anker en je gaat met een tenderboot naar de kade, waarna je omhoog loopt of de bus neemt naar het centrum. In de smalle straten rond Piazza Tasso zitten winkels en restaurants, en vanuit het park van de Villa Comunale kijk je uit over de baai. Sorrento is vooral een uitvalsbasis: met de veerboot ben je in Capri en Positano, en de Amalfikust en Pompeï zijn per bus of trein te bereiken. Typisch voor de streek zijn limoncello en producten van de Sorrentijnse citroen.

• Positano en de Amalfikust per veerboot
• Capri en de Blauwe Grot per veerboot
• Pompeï en Herculaneum (excursie)
• Vesuvius
• Limoncello en citroenproducten in de winkels

Salerno ligt aan de zuidkant van de Amalfikust en is een prima uitvalsbasis voor die kust. De cruiseterminal ligt aan het water, dichtbij de promenade en de oude binnenstad. Bezoek de kathedraal, waar de relieken van de apostel Matteüs worden bewaard, of wandel door de smalle straatjes van het middeleeuwse centrum. Positano en Amalfi bereik je per bus, taxi of veerboot. Pompeii ligt ongeveer 40 kilometer verderop en past in een lange dagtocht. In het stadje zelf eet je aan de kade verse vis en pasta met zeevruchten.

• Pompeii (dagtocht)
• Amalfikust met kleurrijke kustdorpen
• Kathedraal van Salerno met de relieken van Matteüs
• Positano (bus of veerboot)
• Capri (per boot)

Catania ligt aan de voet van de Etna en combineert barokke architectuur met drukke straten. Het centrum ligt dicht bij de haven, dus je loopt er zo naartoe. Op de Piazza del Duomo staat de kathedraal, gebouwd met zwarte lavasteen. Vlakbij ligt de vismarkt, waar het vroeg in de ochtend het drukst is. Wandel door de Via Etnea of zoek een bar in de smalle straatjes van de binnenstad. De Etna is de hoogste actieve vulkaan van Europa en te bezoeken met een georganiseerde excursie. Taormina ligt op ongeveer 50 kilometer.

• Kathedraal op de Piazza del Duomo
• Vismarkt van Catania
• Grieks-Romeins theater
• Etna, excursie naar de vulkaan
• Taormina, dagtocht van ongeveer 50 km

Crotone is een havenstad aan de Ionische kust die ooit een Griekse kolonie was in Magna Graecia. Het compacte centrum ligt dicht bij de haven. Je bekijkt het kasteel van Karel V, dat aan zee staat, en loopt door de oude wijk. Het archeologisch museum toont vondsten uit de Griekse tijd. Bij Capo Colonna, op ongeveer 10 kilometer, staat nog een zuil van de tempel van Hera Lacinia. Het stadsstrand is handig voor een duik. Crotone is geen toeristische plek. Het bergland van de Sila ligt landinwaarts en is alleen met een excursie te bezoeken.

• Kasteel van Karel V
• Nationaal Archeologisch Museum van Crotone
• Capo Colonna, tempelzuil van Hera Lacinia
• Stadsstrand aan de Ionische Zee
• Cirò, wijnstreek in de buurt

Kotor ligt aan het einde van een diepe baai met steile bergen erachter, die op een fjord lijkt. De Oude Stad met zijn Venetiaanse gebouwen en smalle steegjes staat op de Werelderfgoedlijst en ligt vlak bij de kade. Je kunt de stadsmuren opklimmen naar het kasteel San Giovanni, ongeveer 1350 treden, voor uitzicht over de baai. In het centrum staat de Sint-Tryfonkathedraal uit de twaalfde eeuw. Perast, ongeveer 12 kilometer verderop, ligt aan het water met het eilandje Onze-Lieve-Vrouw van de Rots.

• Oude Stad van Kotor: werelderfgoed
• Wandeling naar kasteel San Giovanni
• Baai van Kotor: rondvaart
• Sint-Tryfonkathedraal uit de twaalfde eeuw
• Perast en het eiland Onze-Lieve-Vrouw van de Rots

Venetië ligt op een lagune en heeft kanalen in plaats van straten. De cruiseterminal, de Marittima, ligt aan de westkant van de stad. Van daar kom je met de vaporetto of met de automatische pendeltrein in de buurt van Piazzale Roma, en vanaf het Markusplein loop je in het oude centrum verder. Het Markusplein met de basiliek en het Dogenpaleis ligt aan de andere kant van de stad, dus reken op een half uur of langer onderweg. De Rialtobrug en de markten eromheen zijn een goede tussenstop. Zonder kaart loop je snel verkeerd in de steegjes, en het is er vaak druk. Kaartjes voor het Dogenpaleis en de basiliek boek je vooraf, dan sta je niet in de rij.

• Basiliek van San Marco en Markusplein
• Gondelvaart door de kanalen
• Dogenpaleis
• Eilanden Murano en Burano
• Gallerie dell'Accademia, Venetiaanse schilderkunst

Dezelfde haven als dag 68; de beschrijving en de hoogtepunten staan daar.

Koper is de enige zeehaven van Slovenië, in het noorden van de Adriatische Zee. Vanaf de aanlegsteiger loop je in een paar minuten naar het oude centrum, met op het plein Titov trg het Pretorenpaleis, de loggia en de kathedraal van Sint-Nazarius. De steegjes en terrassen in de oude stad stammen uit de Venetiaanse tijd. Piran ligt ongeveer achttien kilometer verderop en Izola op zes kilometer. Per bus of excursie ga je naar de grotten van Postojna of naar Ljubljana.

• Oude binnenstad met Venetiaanse gebouwen, plein Titov trg
• Piran en Izola aan de kust, op ongeveer 18 en 6 km
• Grotten van Postojna en kasteel Predjama (excursie)
• Ljubljana, de hoofdstad, ongeveer een uur rijden
• Triëst in Italië, ongeveer twintig kilometer

Zadar ligt aan de Dalmatische kust en heeft een oude stad op een schiereiland, met Romeinse resten en middeleeuwse kerken. Vanaf de aanlegplaats loop je in ongeveer tien minuten naar de oude stad, al kan het schip ook buiten het centrum aanleggen en dan neem je een shuttle. Bij het Romeinse Forum staat de ronde Sint-Donatuskerk uit de negende eeuw, vlakbij de kathedraal van Sint-Anastasia. Aan de kade liggen het Zeeorgel, dat met de golven muziek maakt, en de Groet aan de Zon, een lichtinstallatie in de grond. Het Archeologisch Museum toont vondsten uit de Romeinse tijd. Vanaf Zadar vaar je naar de eilanden Ugljan en Pasman, en de Kornati zijn een dagexcursie.

• Romeins Forum van Zadar
• Sint-Donatuskerk uit de negende eeuw
• Zeeorgel, muziek van de golven
• Groet aan de Zon, lichtinstallatie aan de kade
• Eilanden Ugljan en Pasman
• Nationaal park Kornati (dagexcursie)

Šibenik is een middeleeuwse stad aan de Dalmatische kust, beroemd om de kathedraal van Sint-Jacob met een dak van gebeeldhouwde stenen platen, door de UNESCO erkend als werelderfgoed. Vanaf de haven loop je in een paar minuten naar de oude binnenstad met steile straatjes, kleine cafés en winkeltjes. Vier Venetiaanse vestingen, waaronder Sint-Michaël en Sint-Nicolaas, kijken uit over stad en zee. Het Nationaal Park Krka met zijn watervallen ligt op ongeveer 15 km en is per taxi of excursie bereikbaar. Wandel door de binnenstad en fotografeer de stad vanaf de vestingen.

• Kathedraal van Sint-Jacob (UNESCO)
• Fort Sint-Nicolaas en Fort Sint-Michaël
• Nationaal Park Krka, watervallen bij Skradin
• Prvić, eiland voor de kust
• Oude binnenstad van Šibenik

Dubrovnik is beroemd als filmlocatie en om zijn goed bewaarde middeleeuwse Oude Stad. De cruiseschepen leggen aan bij Gruž, ongeveer drie kilometer van de Oude Stad. Met de stadsbus of een taxi ben je er in een kwartier. De stadsmuren vormen een wandelroute rond de binnenstad met uitzicht over de Adriatische Zee. Het Franciscaner Klooster en het Rectorenpaleis vertellen meer over de lokale geschiedenis. Het strand Banje ligt vlak buiten de stadspoort. Je loopt over de muren, neemt de kabelbaan naar de berg Srđ of vaart naar het eilandje Lokrum.

• Oude Stad van Dubrovnik, UNESCO-werelderfgoed
• Stadsmuren en Fort Lovrijenac
• Kabelbaan naar de berg Srđ
• Eiland Lokrum met botanische tuin
• Strand Banje

Kotor ligt aan het einde van een diepe baai met steile bergen erachter, die op een fjord lijkt. De Oude Stad met zijn Venetiaanse gebouwen en smalle steegjes staat op de Werelderfgoedlijst en ligt vlak bij de kade. Je kunt de stadsmuren opklimmen naar het kasteel San Giovanni, ongeveer 1350 treden, voor uitzicht over de baai. In het centrum staat de Sint-Tryfonkathedraal uit de twaalfde eeuw. Perast, ongeveer 12 kilometer verderop, ligt aan het water met het eilandje Onze-Lieve-Vrouw van de Rots.

• Oude Stad van Kotor: werelderfgoed
• Wandeling naar kasteel San Giovanni
• Baai van Kotor: rondvaart
• Sint-Tryfonkathedraal uit de twaalfde eeuw
• Perast en het eiland Onze-Lieve-Vrouw van de Rots

Corfu combineert Venetiaanse en Franse bouw met Ionische natuur. De compacte oude stad is UNESCO-werelderfgoed, met smalle Venetiaanse straatjes en de arcaden van de Liston, en ligt ongeveer tien minuten lopen van de kade. Het Achilleion, het paleis van keizerin Sisi, ligt op zo'n tien kilometer. Voor stranden met helder water rijd je naar Paleokastritsa aan de westkust. Drink koffie aan de Liston of neem een halfdaagse excursie naar het paleis.

• Oude stad van Corfu, UNESCO-werelderfgoed
• Achilleion, paleis van keizerin Sisi (ongeveer 10 km)
• Pantokrator, hoogste berg van het eiland met uitzicht
• Paleokastritsa, baaien met helder water
• Olijfolie en wijn proeven

Heraklion is de poort naar het Minoïsche erfgoed van Kreta. Het Archeologisch Museum bewaart vondsten uit de oude paleizen. Het paleis van Knossos ligt ongeveer 5 kilometer buiten de stad en is de bekendste excursie. Bij de haven staat het Venetiaanse fort Koules. Het centrum met taverna's en markten ligt op loopafstand. De zandstranden van Ammoudara liggen op enkele kilometers, bereikbaar met de lokale bus. Combineer het museum met een halve dag in Knossos. De Samaria-kloof ligt ver aan de andere kant van het eiland.

• Paleis van Knossos, Minoïsche beschaving
• Archeologisch Museum van Heraklion
• Venetiaans fort Koules
• Strand van Ammoudara
• Kretenzische wijn en olijfolie

Fira ligt bovenop de rand van de caldera van Santorini, met witte huizen die boven de zee uitkijken. Je gaat met een tenderboot naar de oude haven en van daar met de kabelbaan, te voet of op een ezel naar boven. Boven vind je winkelstraatjes en taverna's, de Orthodoxe Kathedraal en het Museum van Prehistorisch Thera. Oia, bekend om de zonsondergang, ligt zo'n 11 kilometer verderop. Bij Kamari zwem je aan een zwart kiezelstrand. Proef wijn van vulkanische grond of kaas in een van de winkeltjes.

• Oia: zonsondergang en witblauwe huisjes
• Akrotiri: Minoïsche opgraving met fresco's
• Caldera-wandeling met uitzicht op de vulkaan
• Profitis Ilias: klooster op de berg
• Wijnproeverij met vulkanische wijnen

Rhodos is bekend om zijn middeleeuwse Oude Stad. De Kolossus van Rhodos, een van de Zeven Wereldwonderen, is er lang geleden ingestort. Vanaf de haven loop je naar het Paleis van de Grootmeesters en over de stadswallen. Het archeologisch museum toont Griekse vondsten. Het stadsstrand ligt aan de noordkant van het eiland. De Oude Stad heeft smalle steegjes met taverna's en winkeltjes. Op ongeveer 50 kilometer ligt Lindos met zijn Akropolis. Je wandelt door de stadspoorten of gaat op excursie naar Lindos.

• Paleis van de Grootmeesters
• Oude Stad van Rhodos, UNESCO-werelderfgoed
• Akropolis van Lindos, excursie
• Strand van Tsambika
• Vallei der Vlinders (Petaloudes)

Syros valt op tussen de Cycladen doordat het geen toeristeneiland is maar een werkend bestuurscentrum. Ermoupoli is de hoofdstad van de hele eilandengroep, en in de negentiende eeuw was dit de grootste haven van Griekenland, groter dan Piraeus. Dat geld zie je terug in de gebouwen: marmeren pleinen, een raadhuis van een Duitse architect, en herenhuizen in neoclassicistische stijl. Aan het plein staat het Apollon-theater uit 1864, gebouwd als kleine kopie van de Scala in Milaan. Je kunt er naar binnen. Het eiland heeft een geschiedenis die je nergens anders in Griekenland zo tegenkomt: onder Venetiaans bestuur werd de bevolking katholiek, en later kwamen er orthodoxe vluchtelingen bij. Nu staan er twee heuvels naast elkaar met elk een kerk op de top, Ano Syros katholiek, Vrontado orthodox, die elkaar aankijken. Ano Syros bereik je via een steile klim van een kwartier over trappen, of met een taxi. Smalle stegen, weinig ruimte, mooi uitzicht. Neem loukoumi mee terug; dat maken ze hier al bijna tweehonderd jaar.

• Apollon-theater uit 1864, kopie van de Scala
• Twee heuvels: katholiek en orthodox naast elkaar
• Ermoupoli, ooit de grootste haven van Griekenland
• Ano Syros: kwartier klimmen over trappen
• Loukoumi, hier al bijna 200 jaar gemaakt

Athene is de bakermat van de westerse beschaving. Je schip legt aan in Piraeus, ongeveer tien kilometer van het centrum. Met metrolijn 1 ben je in zo'n twintig minuten bij Monastiraki, vlak bij de wijk Plaka, en met een taxi of excursiebus bereik je de Akropolis. Het Parthenon domineert de skyline en het Akropolis Museum aan de voet van de heuvel toont de vondsten van de Akropolis zelf. In Plaka vind je taverna's en winkeltjes, en de Oude Agora ligt er vlakbij. Een excursie naar de Akropolis combineer je goed met een wandeling door Plaka.

• Akropolis en Parthenon
• Akropolis Museum
• Oude Agora en Tempel van Hephaistos
• Syntagmaplein en het Griekse parlement
• Dagtocht naar het eiland Hydra